तपसा किं न सिध्यति С чем не справится аскеза?

तपसा किं न सिध्यति
С ЧЕМ НЕ СПРАВИТСЯ АСКЕЗА?

Риторический вопрос, подразумевающий утверждение: «С чем угодно аскеза справится».

पार्वती पति–रूपेण शिवं प्राप्तुं तपस्याम् आचरति स्म (Пāрватӣ соблюдала аскезу, чтобы заполучить Щиву в качестве супруга)। ग्रीष्म–काले सा दिवा अग्निभिः परिवृता सूर्यम् अवलोकयति स्म (Летом она пристально смотрела в течение дня на Солнце, будучи окружена кострами)। हेमन्ते ऋतौ रात्रिषु शीतले जले आकण्ठं निमग्ना अतिष्ठत् (Зимой по ночам она стояла погружённая по горло в ледяную воду)। एवं कतिचित् मासाः गताः (Так прошло сколько-то месяцев)।
एकदा कश्चित् वटुः तपोवनं प्राविशत् (Однажды в священную рощу пожаловал некий брахмачāрӣ)। वटोः आननम् देदीप्यमानम् आसीत् (Лицо юноши нестерпимо сияло; देदीप्यमान – причастие от интенсива к 4√दीप्)। दृष्ट्वा वटुं (Увидев юношу), पार्वती, आसनात् उत्थाय, तम् उपगम्य, सादरम् अकथयत् (Пāрватӣ поднялась с сиденья, подошла к нему и почтительно молвила:)–
– भोः तापस! (Мир, аскет! भोः – это междометие, не имеющее в русском аналогов. Каждый раз приходится что-то придумывать. Ученичество (брахмачāрйа) – это форма аскетизма) स्वागतं ते (Добро пожаловать тебе)। उपविशतु, श्रमं च अपनयतु भवान् (Присаживайся и отдохни; भवान् с глаголами в третьем лице – форма вежливого обращения к собеседнику; श्रमं अपनयतु – ‘прогони усталость’)।
वटुः कुशलं पृष्ट्वा, कौतूहलेन अवदत् (Юноша, справившись о благополучии, с любопытством сказал; कुशलं पृष्ट्वा подразумевает идиому अपि कुशलम्? ‘Как дела?’, выступающую в позднем языке формой приветствия)–
– हे तपस्विनि! किमर्थं कठिनां तपस्यां करोषि? (Послушай, подвижница, с какой целью ты исполняешь тяжкую аскезу)
सा तूष्णीम् अतिष्ठत् (Та промолчала)। तदा पार्वत्याः सखी तस्याः तपसः प्रयोजनं तस्मै वटवे न्यवेदयत् (Тогда наперсница Пāрватӣ поведала юноше цель этой аскезы)।
तत् श्रुत्वा, वटुः उमाम् अपृच्छत् (Выслушав об этом, юноша спросил Уму)–
– अयि पार्वति, किं सत्यम् एव इदम्? इति (Хм… Пāрвати, это правда?)
पार्वती अवदत् (Пāрватӣ отозвалась) –
– आम्, मम एषः निश्चयः (Да, таково моё решение)।
वटुः (Брахмачāрӣ)–
– मा एवम्, मा एवम्! (Да ну! Да ну!) न उचितं खलु एतत् (Это никуда не годится)। शिवस्य तु त्रीणि नेत्राणि (У Щивы же три глаза), श्मशाने वासः (место жительства на кладбище), भस्म–लिप्तं शरीरम् (обмазанное пеплом тело), वृषभः वाहनम् (бык за ездовое животное), किम् एतादृशं पतिं वाञ्छसि (Что, правда, хочешь такого мужа?) कस्य उपदेशेन एवं करोषि? (Кто тебе такое отсоветовал? букв.: по наставлению кого так поступаешь?)
पार्वती, शिव–निन्दां श्रुत्वा (Услышав оскорбления в адрес Щивы, Пāрватӣ), क्रोधेन एवम् अवदत् (со злобой сказала так)–
– अपसर अरे! वाचाल!! (Слышь, трепач, убирайся прочь!) न उचितं त्वया सह संभाषणम् (Не пристало с тобой разговаривать)। महेशवरस्य अलौकिकं स्वरूपं त्वं न जानासि (Ты знать не знаешь надмирскую форму Махещвары)। अथवा अहम् एव इतः गमिष्यामि इति (В противном случае я сама уйду отсюда)।
यदा सा चलिता (Когда она [стала] уходить), शिवः, वटोः रूपं परित्यज्य, (Щива, оставив форму юноши,) तस्याः मार्गम् अवरुद्ध्य अवदत् (преградил ей путь и сказал:)–
– पार्वति! प्रीतः अस्मि तव तपोभिः इति (Пāрвати! Я польщён твоими подвигами; प्रीतः – рад, доволен)॥
* * *
पार्वती पति–रूपेण शिवं प्राप्तुं तपस्याम् आचरति स्म। ग्रीष्म–काले सा दिवा अग्निभिः परिवृता सूर्यम् अवलोकयति स्म। हेमन्ते ऋतौ रात्रिषु शीतले जले आकण्ठं निमग्ना अतिष्ठत्। एवं कतिचित् मासाः गताः।
एकदा कश्चित् वटुः तपोवनं प्राविशत्। वटोः आननम् देदीप्यमानम् आसीत्। वटुं दृष्ट्वा, पार्वती, आसनात् उत्थाय, तम् उपगम्य, सादरम् अकथयत्–
– भोः तापस! स्वागतं ते। उपविशतु, श्रमं च अपनयतु भवान्।
वटुः कुशलं पृष्ट्वा, कौतूहलेन अवदत्–
– हे तपस्विनि! किमर्थं कठिनां तपस्यां करोषि?
सा तूष्णीम् अतिष्ठत्। तदा पार्वत्याः सखी तस्याः तपसः प्रयोजनं तस्मै वटवे न्यवेदयत्।
तत् श्रुत्वा, वटुः उमाम् अपृच्छत्–
– अयि पार्वति, किं सत्यम् एव इदम्? इति
पार्वती अवदत्–
– आम्, मम एषः निश्चयः।
वटुः–
– मा एवम्, मा एवम्! न उचितं खलु एतत्। शिवस्य तु त्रीणि नेत्राणि, श्मशाने वासः, भस्म–लिप्तं शरीरम्, वृषभः वाहनम्, किम् एतादृशं पतिं वाञ्छसि? कस्य उपदेशेन एवं करोषि?
पार्वती, शिव–निन्दां श्रुत्वा, क्रोधेन एवम् अवदत्–
– अपसर अरे! वाचाल!! न उचितं त्वया सह संभाषणम्। महेशवरस्य अलौकिकं स्वरूपं त्वं न जानासि। अथवा अहम् एव इतः गमिष्यामि इति।
यदा सा चलिता शिवः, वटोः रूपं परित्यज्य, तस्याः मार्गम् अवरुद्ध्य अवदत्–
– पार्वति! प्रीतः अस्मि तव तपोभिः इति॥

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *