भो॰ वृ॰ ३.०९

इदानीं योगसिद्धीर्व्याख्यातुकामः संयमस्य विषयविशुद्धिं कर्तुं
क्रमेण परिणामत्रयमाह —

व्युत्थाननिरोधसंस्कारयोरभिभवप्रादुर्भावौ निरोधक्षणचित्तान्वयो
निरोधपरिणामः ॥विभूति ९॥

वृत्तिः —व्युत्थानं क्षिप्तमूढविक्षिप्ताख्यं
भूमित्रयम् । निरोधः प्रकृष्टसत्त्वस्याङ्गितया चेतसः
परिणामः । ताभ्यां व्युत्थाननिरोधाभ्यां यौ जनितौ संस्कारौ
तयोर्यथाक्रमम् अभिभवप्रादुर्भावौ यदा भवतः । अभिभवो
न्यग्भूततया कार्यकरणासामर्थ्येनावस्थानम् । प्रादुर्भावो
वर्तमानेऽध्वन्यभिव्यक्तरूपतयाऽऽविर्भाबः । तदा निरोधक्षणे
चित्तस्योभयक्षणवृत्तित्वादन्वयो यः स निरोधपरिणाम उच्यते ।
अयमर्थः —यदा व्युत्थानसस्काररूपो धर्मस्तिरोभूतो
भवति निरोधसंस्काररूपश्चाविर्भवति धर्मिरूपतया च
चित्तमुभयान्वयित्वेऽपि निरोधात्मनाऽवस्थितं प्रतीयते तदा स
निरोधपरिणामशब्देन व्यवह्रियते । चलत्वाद्गुणवृत्तस्य यद्यपि
चेतसो निश्चलत्वं नास्ति तथाप्येवम्भूतः परिणामः स्थैर्यमुच्यते ॥९॥

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *